એનએસએ અજીત ડોવલ મોસ્કોમાં, ટ્રમ્પે ભારતના રશિયન તેલ આયાત પર નવા સંકટની ધમકી આપી.

નવી દિલ્હી, 6 ઓગસ્ટ 2025: ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અજીત ડોવલ મંગળવારે મોસ્કો પહોંચ્યા, જ્યાં તેઓ રશિયન અધિકારીઓ સાથે ભારત-રશિયા રણનીતિક, સંરક્ષણ અને ઊર્જા સહકાર પર ચર્ચા કરશે. આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતના રશિયન તેલ આયાતને લઈને નવા નિયંત્રણો અને 25% ટેરિફમાં "નોંધપાત્ર" વધારો કરવાની ધમકી આપી છે. ટ્રમ્પે ભારત પર આરોપ લગાવ્યો છે કે તે રશિયન તેલની "વિશાળ માત્રા" ખરીદીને અને તેને ખુલ્લા બજારમાં "નોંધપાત્ર નફો" કરીને વેચીને યુક્રેન સંઘર્ષને નજરઅંદાજ કરી રહ્યું છે.


ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે (MEA) ટ્રમ્પના આ આરોપોને "અન્યાયી અને ગેરવાજબી" ગણાવીને નકારી કાઢ્યા છે. મંત્રાલયે નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત, અન્ય મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓની જેમ, પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો અને આર્થિક સુરક્ષાને સુરક્ષિત રાખવા માટે તમામ જરૂરી પગલાં લેશે. MEAએ એમ પણ નોંધ્યું કે યુએસ અને યુરોપિયન યુનિયન પોતે પણ રશિયા સાથે નોંધપાત્ર વેપાર ચાલુ રાખે છે, જેમાં ગેસ, યુરેનિયમ, ખાતર અને પેલેડિયમ જેવા ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે.


ડોવલની આ મુલાકાત, જોકે અગાઉથી આયોજિત હતી, તે હવે યુએસના દબાણ અને ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિને મજબૂત કરવાના પ્રયાસોના સંદર્ભમાં વધુ મહત્વ ધરાવે છે. રશિયન સમાચાર એજન્સી TASSના જણાવ્યા અનુસાર, ડોવલ રશિયન અધિકારીઓ સાથે 7 ઓગસ્ટે અનેક બેઠકો યોજશે, જેમાં રશિયન તેલના પુરવઠા, S-400 મિસાઈલ સિસ્ટમની ડિલિવરી અને Su-57 ફાઈટર જેટની સંભવિત ખરીદી પર ચર્ચા થશે. આ ઉપરાંત, આગામી મોદી-પુતિન શિખર સંમેલનની તૈયારીઓ પણ એજન્ડામાં છે, જે આ વર્ષે નવી દિલ્હીમાં યોજાવાનું છે.


ભારતે રશિયા પાસેથી તેલની આયાત 2022માં યુક્રેન સંઘર્ષ શરૂ થયા બાદ નોંધપાત્ર રીતે વધારી છે. યુદ્ધ પહેલાં રશિયા ભારતના તેલ આયાતનો માત્ર 1% હિસ્સો હતો, જે હવે લગભગ 35-40% સુધી પહોંચી ગયો છે, જેના કારણે ભારત ચીન પછી રશિયન તેલનો બીજો સૌથી મોટો ખરીદનાર બન્યો છે. આ ડિસ્કાઉન્ટેડ તેલે ભારતને ઘરેલું ઈંધણના ભાવને સ્થિર રાખવામાં અને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા શૃંખલાને ટેકો આપવામાં મદદ કરી છે.


ભારતીય અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, "અમે ફક્ત અમારા ગ્રાહકોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીશું અને ભાવની દૃષ્ટિએ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ પસંદ કરીશું. જો રશિયન ક્રૂડ અન્ય સ્ત્રોતોની સરખામણીમાં સસ્તું હશે, તો અમે અમારા ગ્રાહકોને દંડ કેમ આપવો જોઈએ?" આ નિવેદન ભારતની સ્વતંત્ર નીતિ અને આર્થિક સુરક્ષા પર ભાર મૂકે છે.

ડોવલની મુલાકાત બાદ વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર પણ આ મહિનાના અંતમાં રશિયાની મુલાકાત લેશે, જે ભારત-રશિયા સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવાના પ્રયાસોનો ભાગ છે. જયશંકર રશિયન વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવ અને પ્રથમ નાયબ વડાપ્રધાન ડેનિસ માન્તુરોવ સાથે ભારતીય નિકાસ, આર્કટિકમાં સહકાર અને નાગરિક પરમાણુ સહકાર પર ચર્ચા કરશે.
આ મુલાકાતો ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ અને રશિયા સાથેના ઐતિહાસિક સંબંધોને દર્શાવે છે, જે 1947થી ચાલી આવે છે. ટ્રમ્પની ધમકીઓ છતાં, ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોને પ્રાથમિકતા આપશે અને રશિયા સાથેના આર્થિક અને સંરક્ષણ સંબંધોને ચાલુ રાખશે.