24 જુલાઈ, 2025ના રોજ, થાઈલેન્ડ અને કંબોડિયા વચ્ચેનો દાયકાઓ જૂનો સરહદી વિવાદ નવી ઉંચાઈએ પહોંચ્યો જ્યારે થાઈલેન્ડના એફ-16 લડાકુ વિમાનોએ કંબોડિયાના બે સૈન્ય લક્ષ્યો પર બોમ્બમારો કર્યો. આ હવાઈ હુમલાઓએ બંને દેશો વચ્ચેના તણાવને વધુ ઉગ્ર બનાવ્યો છે, જેના કારણે રાજદ્વારી સંબંધોમાં ખટાશ આવી છે અને સરહદી વિસ્તારોમાં હિંસા વધી છે.
આ ઘટનાનું મૂળ કારણ થાઈલેન્ડ અને કંબોડિયા વચ્ચેનો લાંબા સમયથી ચાલતો સરહદી વિવાદ છે, જે ખાસ કરીને પ્રાસાત તા મુએન થોમ મંદિર અને એમેરલ્ડ ટ્રાયેન્ગલના વિસ્તારોને લઈને છે. થાઈલેન્ડના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, કંબોડિયાના રોકેટ અને આર્ટિલરી હુમલાઓથી થાઈ ભૂમિ પર નવ નાગરિકોના મોત થયા અને અન્ય ઘાયલ થયા, જેના જવાબમાં થાઈલેન્ડે આ હવાઈ હુમલાઓ હાથ ધર્યા. બીજી તરફ, કંબોડિયાના સંરક્ષણ મંત્રાલયે આ હુમલાઓને "અનુચિત" ગણાવ્યા અને દાવો કર્યો કે તેમના સૈનિકોએ થાઈ સૈન્ય દ્વારા તેમની ભૂમિમાં ઘૂસણખોરીના જવાબમાં આત્મરક્ષણ માટે કાર્યવાહી કરી હતી.
આ ઘટનાએ બંને દેશોના સંબંધોને વધુ ખરાબ કર્યા છે. થાઈલેન્ડ અને કંબોડિયાએ એકબીજાના રાજદૂતોને પાછા બોલાવી લીધા છે, અને સરહદી ક્રોસિંગ પોઈન્ટ્સ બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય, ખાસ કરીને યુનાઈટેડ નેશન્સ અને આસિયાન, બંને દેશોને શાંતિ અને સંયમ રાખવા અપીલ કરી રહ્યા છે, પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિ નાજુક બની રહી છે.
ઐતિહાસિક રીતે, થાઈલેન્ડ અને કંબોડિયા વચ્ચેનો સરહદી વિવાદ 11મી સદીના ખ્મેર સામ્રાજ્યના સમયથી શરૂ થયો હતો. 1962માં આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયાલયે પ્રાસાત તા મુએન થોમ મંદિરને કંબોડિયાના ભાગ તરીકે જાહેર કર્યું હતું, પરંતુ આસપાસના વિસ્તારોની સરહદ હજુ પણ વિવાદાસ્પદ છે. આ વિવાદે 2008 અને 2011માં પણ હિંસક ઝડપો જન્માવી હતી, અને હવે 2025માં ફરી એકવાર બંને દેશો સૈન્ય ટકરાવના આરે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ વિવાદનું નિરાકરણ રાજદ્વારી વાટાઘાટો દ્વારા જ શક્ય છે, પરંતુ હાલના હુમલાઓએ આ શક્યતાને ઝાંખી પાડી છે. થાઈલેન્ડના વડાપ્રધાને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવાની વાત કરી છે, જ્યારે કંબોડિયાના નેતૃત્વે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને થાઈલેન્ડની "આક્રમક" કાર્યવાહી સામે પગલાં લેવાની માંગ કરી છે.
આ પરિસ્થિતિની અસર માત્ર બંને દેશોના સરહદી વિસ્તારો સુધી જ સીમિત નથી. આ વિવાદ દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં વેપાર, પ્રવાસન અને આર્થિક સ્થિરતા પર પણ અસર કરી શકે છે. આસિયાનના સભ્ય દેશો દ્વારા શાંતિ માટે મધ્યસ્થીના પ્રયાસો ચાલુ છે, પરંતુ હાલમાં બંને દેશોની સેનાઓ સરહદ પર તૈનાત છે, જે યુદ્ધની શક્યતાને વધારે છે.
થાઈલેન્ડ અને કંબોડિયા વચ્ચે યુદ્ધની આગ: સરહદી વિવાદ ઉગ્ર બન્યો.
By Kapil Patel (Bangalore)